Franciszek Starowieyski

         ur. 8 lipca 1930 w Bratkówce
         zm. 23 lutego 2009 w Warszawie

         polski grafik, malarz, rysownik i scenograf, jeden z największych
         kolekcjonerów dzieł sztuki w Polsce
 

 

 

Pochodził z rodziny szlacheckiej, pieczętującej się herbem Biberstein. Brat księdza Marka Starowieyskiego.

Popularność zyskał w latach 60. serią plakatów teatralnych i filmowych. Zajmował się malarstwem, plakatem, grafika użytkową, scenografią teatralną i telewizyjną. Był twórcą tzw. teatru rysowania. Jego malarstwo cechowała fascynacja ciałem kobiecym o rubensowskich kształtach, zmysłowością oraz refleksja nad przemijaniem i śmiercią. Wielokrotnie wystawiał w galeriach i muzeach w Polsce oraz Austrii, Belgii, Francji, Holandii, w Kanadzie, Szwajcarii, USA, we Włoszech i in. Był laureatem wielu nagród, m.in.: Grand Prix na Biennale Sztuki Współczesnej w Saô Paulo (1973), Grand Prix za plakat filmowy na festiwalu w Cannes (1974), Grand Prix na Międzynarodowym Festiwalu w Paryżu (1975), Annual Key Award gazety Hollywood Reporter (1975-1976), nagrody na Międzynarodowym Biennale Plakatu w Warszawie i na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Chicago (1979-1982).

W swoich "teatrach rysowania" łączył obydwie sztuki w jeden, "spektakl sztuk wszelakich", zjawisko medialne, w których taką samą wartością artystyczną jest sam akt tworzenia, jego elementy widowiskowe i – dzięki erudycji autora – literackie, jak i samo dzieło w tradycyjnym słowa tego znaczeniu. W obrazach Starowieyskiego świat realny łączył się z tworami jego wręcz "niepohamowanej" wyobraźni, a jego twórczość ostentacyjnie nawiązywała do starych XVII-wiecznych mistrzów i przesycona była groteską oraz humorem. Obraz Divina Polonia Rapta Per Europa Profana, co znaczy: "Święta Polska porwana przez świecką Europę" wystawiony w polskim przedstawicielstwie w Unii Europejskiej w Brukseli (1998) wywołał wiele kontrowersyjnych ocen. Lubił mówić o sobie, jak o samotniku nienależącym do żadnej grupy artystycznej, uchodził za jednego z najciekawszych przedstawicieli "polskiej szkoły plakatu". Był też pierwszym polskim twórcą, któremu monograficzną wystawę urządziła słynna nowojorska MoMa. Jedną z ostatnich ważnych prezentacji jego twórczości była z kolei wystawa w krakowskiej galerii "Artemis" Janiny Górki-Czarneckiej.
W 1994 roku otrzymał Nagrodę "Złotej Maski" za scenografię do komediodramatu Ubu Król Krzysztofa Pendereckiego w Teatrze Wielkim w Łodzi, a w 2004 Nagrodę Ministra Kultury w dziedzinie sztuk plastycznych.